De werking van het Hypogeum
Hoe Romeinse ingenieurs de liften van het Colosseum van energie voorzagen
DE WERKING VAN HET HYPOGEUM
Hoe Romeinse ingenieurs de liften van het Colosseum aandreven
Inleiding
Heb je je ooit afgevraagd wat het Colosseum zo bijzonder maakte? Was het de enorme omvang? Het feit dat er plaats was voor 50.000 toeschouwers? Gevechten op leven en dood voor een bloeddorstige menigte? Al deze factoren spelen een rol, maar wat het Colosseum echt deed draaien, was de ingewikkelde techniek onder de grond, de technische wonderen van het Hypogeum. Zonder dat zou het spektakel niet mogelijk zijn geweest.
De magie van het Hypogeum tot stand brengen
Dankzij de ongelooflijke technische constructie van het hypogeum van het Colosseum konden gladiatoren, wilde dieren en diverse rekwisieten als bij toverslag op de vloer van de arena verschijnen. Met honderden slaven, ambachtslieden en ingenieurs die beneden in het hypogeum nauw samenwerkten, vond de wisseling van decor vrijwel onmiddellijk plaats. Het ene tafereel was een jacht in het bos, het volgende speelde zich af in heuvelachtig terrein, en even later was het de Sahara.
De talrijke liften en katrolsystemen waren zorgvuldig op elkaar afgestemd, wat resulteerde in dramatische en plotselinge verschijningen. Dit werd mogelijk gemaakt door tientallen luiken die verspreid over de arena-vloer waren aangebracht. Stel je de verbazing voor van het gewone volk, de senatoren en de keizer wanneer er plotseling een wild, exotisch dier opdook in een onverwachte hoek van de arena. Stel je nu eens de schok voor van de gladiatoren toen ze beseften dat er een hongerige leeuw vlak achter hen stond. Jeetje!
Er werden wilde dieren uit alle uithoeken van het rijk aangevoerd: olifanten, leeuwen, beren, stieren, nijlpaarden, neushoorns, krokodillen, giraffen – de lijst was eindeloos. Ze werden tegen elkaar opgezet of gedwongen om in alle mogelijke combinaties te vechten tegen ter dood veroordeelde misdadigers, gladiatoren en gevangengenomen krijgers. Dat alles werd gedaan om de Romeinse massa te imponeren. Wie zou er in opstand komen tegen het regime dat hen al dit voortreffelijke vermaak bracht? Precies, en dat was precies de bedoeling.
Maar hoe werkte het allemaal? Hoe zat het mechanisme in elkaar? En hoe kwam het dat de ingenieurs uit het oude Rome überhaupt wisten hoe ze het moesten bouwen?
De techniek achter een spektakel
Toen keizer Domitianus opdracht gaf tot de bouw van het Hypogeum, schakelde hij de beste Romeinse militaire ingenieurs en architecten in die er te vinden waren. Helaas kennen we hun namen niet, omdat dit in die tijd werd beschouwd als een prestatie van de keizer zelf.
De bouwers verdeelden de ruimte onder de arena, het Hypogeum, in secties met behulp van een grote centrale gang met aan weerszijden veertien doorgangen. Acht daarvan waren recht en liepen parallel aan de centrale as, terwijl de overige zes elliptisch waren en een bocht maakten om de buitenmuur van de arena te volgen. Deze gangen kruisten elkaar haaks en strekten zich uit over de lengte en breedte van de arena. In de centrale gang bevonden zich twintig verplaatsbare platforms, die voornamelijk werden gebruikt om de benodigde rekwisieten naar boven te brengen. Dicht bij de buitenmuur stonden echter verschillende soorten platforms met kooien. Hierin werden de wilde dieren vastgehouden die wachtten op hun enige, dramatische optreden in de arena.
Enkele uren voor het spektakel werden de poorten van de kooien geopend en werden de wilde dieren één voor één in een smalle gang gedreven. Ze konden zich slechts in één richting bewegen, naar de reeds klaargestelde hijskooi. Op een teken werden deze kooien met behulp van tegengewichten naar het volgende niveau gehesen, waarna de dieren naar buiten werden gedreven; via hellingen en trappen bereikten ze de open luiken waardoor ze plotseling de arena binnenstormden.
LEUK WEETJE VOOR NERDS
De Romeinse historicus Suetonius beschrijft zeeslagen (naumachiae) die tijdens de inwijdingsspelen in het Colosseum plaatsvonden. Deze waren echter buitensporig duur, onpraktisch en logistiek zeer veeleisend. Aangezien ze niet regelmatig konden worden georganiseerd, werd in plaats daarvan het Hypogeum bedacht.
Hoe hebben ze de kooien opgetild?
Laten we een voorbeeld nemen: er zit een beer in de kooi en hij moet over een paar minuten ‘optreden’. Dat wil zeggen: zodra de karkassen van eerdere ‘artiesten’ zijn weggehaald. Hij wacht op zijn lot op het laagste niveau van een van de 28 liften aan de buitenrand van de arena. De kooi heeft twee deuren: een aan de zijkant, die wordt gebruikt om het dier naar binnen te slepen, en een aan de voorkant, die wordt gebruikt om het dier vrij te laten zodra het de luikdeur naar de arena-vloer bereikt. De deuren worden vastgehouden door tegengewichten, zodat het dier niet te vroeg kan ontsnappen.
Acht slaven, verdeeld over twee teams en gestationeerd op een platform direct naast de kooi, bedienen het mechanisme. Ze duwen de hendels die aan de centrale paal zijn bevestigd, en deze bewegen in een cirkelvormige beweging. Bovenop de centrale paal bevindt zich een trommel, die via een dik touw en een reeks katrollen met de kooi is verbonden. Terwijl de gekooide beer naar het bovenste niveau stijgt, zet een systeem van touwen en katrollen het valdeurmechanisme in gang. De hellingbaan wordt onder een hoek van 45 graden neergelaten, perfect uitgelijnd met de voordeur van de kooi, die automatisch wordt geopend. Nu heeft de beer nog maar één manier om uit de kooi te ontsnappen: rechtstreeks op de vloer van de arena.
PRO-TIP
Als je de fascinerende wereld van het Hypogeum wilt ontdekken, bekijk dan zeker onze ondergrondse rondleiding doorhet Colosseum.
Wat ga je tijdens de rondleiding zien?
Wanneer je het Hypogeum van het Colosseum bezoekt, zie je een verwarrend labyrint van bakstenen pilaren, kamers en gangen. Je krijgt de kans om af te dalen naar de onderwereld waar talloze wilde dieren, gladiatoren en slaven zich voorbereidden op hun ondergang, tot vermaak van de menigte. Je gids zal boeiende en huiveringwekkende verhalen vertellen over het dagelijkse leven in de duistere onderwereld van het Colosseum. Maar door deze blogpost te lezen, hopen we dat je ook een beter inzicht krijgt in de bouwkundige aspecten van het Hypogeum.
Bibliografie: Miquel, Pierre. La Vie privée des Hommes: Au temps des Romains. Hachette, 1978.
Suetonius. De twaalf keizers. Vertaald door Robert Graves. Herzien door Michael Grant. Londen: Penguin Classics, 2007
Dio Cassius. Roman History. Vertaald door Herbert Baldwin Foster. Cambridge, MA: Harvard University Press
Wij hebben de voordeligste Colosseum -rondleidingen en -tickets voor je!
De rij overslaan
Rondleiding door het Colosseum
Boek deze rondleiding en ontdek het symbool van Rome - het prachtige Colosseum. Laat je overweldigen door de grootsheid van het Colosseum terwijl je door het Forum Romanum en de Palatijnse Heuvel wandelt, waar ooit keizers rondliepen. Laat een gepassioneerde gids het oude Rome tot leven brengen en de intrigerende geheimen van de iconische ruïnes onthullen!
Beperkte aanbieding
Colosseum Ondergrondse Tour
Verken het verborgen gedeelte van het Colosseum met deze unieke Underground Tour. Krijg toegang tot secties die niet beschikbaar zijn met een standaard ticket. Wandel door de gangen waar gladiatoren vroeger het ondergrondse gedeelte betraden. Daar beneden ontdek je kamers, kooien voor wilde dieren, vallen en wapenopslagplaatsen.
Vermijd de drukte
Colosseum Skip-the-Line Ticket
Bezoek het Colosseum met dit skip-the-line toegangsticket. Ontmoet je gastheer die je naar de voorrangsingang begeleidt voor directe toegang tot het Colosseum. Maak je bezoek compleet met een verkenning van de oude ruïnes van het Forum Romanum en een klim naar Palatine Hill voor een panoramisch uitzicht op het Colosseum.